الشيخ السبحاني
22
در سرزمين تبوك (تفسير سوره توبه) (فارسى)
نظر واقع بينانه دقت در اين سخن پيامبر ، ما را به سه مطلب رهبرى مىكند : 1 . امام علىبن ابىطالب نزديكترين فرد به پيامبر است و بيانگر اين حقيقت ، جملهء « أو رجل منك » و جملههاى مشابه آن است كه محدّثان اسلامى نقل كردهاند . 2 . الغاى پيمان و نقض ميثاق و عهد ، از امور سياسى و حكومتى است و چنين كارى از شؤون حاكم و رئيس دولت است و جز او هيچ كس نمىتواند پيمان ببندد و يا پيمان را لغو كند . از اين جهت خداوند ، على را قرين و همشأن پيامبر در امور سياسى و حكومتى مىشمارد و مىگويد : براى اين كار ، جز تو اى پيامبر ، كه رئيس على الاطلاق هستى و يا فردى كه از توست ؛ كسى صلاحيت خواندن اين آيات را بر مشركان ندارد . اين مطلب تلويحاً مىرساند كه كارهاى سياسى و امور مملكتى بايد بهوسيلهء اين دو نفر حل و فصل گردد و اگر روزى حاكم مسلّم اسلام از جهان رفت و خورشيد رسالت پس از مدتى ، ناپديد شد مرجع و مسؤول چنين كارهاى خطيرى ، شخص علىبن ابىطالب است و هرگز نبايد به غير او مراجعه كرد . ارجاع كارهاى حكومتى و سياسى از طرف حاكم به فرد ديگرى ، عملًا تثبيت موقعيت و مقام اجتماعى اوست كه اگر روزى رئيس از ميان رفت ، مسؤول اينگونه كارها همان فردى است كه در حال حيات حاكم ، اينگونه امور سياسى را حل و فصل مىنمود . 3 . شخصى كه شايستگى ابلاغ چند آيه از آيات يك سوره را ندارد ، هرگز شايستگى ندارد مجموع نواميس اسلامى ، از كتاب و سنّت ، قضا و دادرسى ، تبليغ و توسعهء اسلام را به او بسپارند و زمام امور مسلمانان را به دست بگيرد و مرجع كارهاى دنيوى و اخروى مسلمانان باشد . اكنون تفسير مجموع آياتى كه در اين مورد نازل شده است و تعداد اين آيات از شانزده آيه تجاوز نمىكند و تفسير مشروح آيات در چند فصل بيان مىشود .